Od 1 marca 2026 roku zmienią się zasady korzystania z Portalu Informacyjnego (PI), zgodnie z którymi radca prawny lub adwokat będą mogli doręczać odpisy pism innym profesjonalnym pełnomocnikom za pośrednictwem PI. Od 1 marca 2027 roku zaś profesjonalni pełnomocnicy będą mieli obowiązek wnoszenia pewnych pism wyłącznie przez PI.
Obligatoryjny charakter wnoszenia pism za pośrednictwem PI
Zgodnie z przepisem art. 1251 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) od dnia 1 marca 2026 r. jeżeli przepis szczególny tak stanowi i nie jest możliwe wniesienie pisma procesowego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, pismo procesowe wnosi się za pośrednictwem portalu informacyjnego.
Zgodnie z przepisem art. 1251 § 2 k.p.c. od dnia 1 marca 2027 r. profesjonalny pełnomocnik wnosi za pośrednictwem PI określone pisma, między innymi: zgłoszenie się do udziału w sprawie, zawiadomienie o wypowiedzeniu pełnomocnictwo, wniosek o rozprawę zdalną, wniosek o uzasadnienie orzeczenia, wniosek o klauzulę wykonalności, a także apelację i zażalenie (za wyjątkiem zażaleń składanych do SN). Katalog pism obligatoryjnie wnoszonych do sądu przez PI ma zatem charakter zamknięty.
Powyższe nakłada wymóg wnoszenia tych pism za pośrednictwem PI, co zgodnie z przepisem art. 1253 § 1 k.p.c. oznacza, że pismo wniesione drogą tradycyjną nie będzie wywoływało skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu. Pełnomocnicy będą musieli zatem uważać, aby omyłkowo nie wnieść pisma procesowego w złej formie i nie uchybić terminom procesowym. Przepis art. 1253 § 1 k.p.c. stanowi zaś, że również skutków nie będzie wywoływać pismo wniesione za pośrednictwem PI w sytuacji, w której przepis szczególny nie przewidywał wnoszenia tego pisma za pośrednictwem PI.
Praktyka nasuwa jednak wiele wątpliwości w zakresie stosowania nowych przepisów. Przykładowo, w praktyce niezwykle często profesjonalny pełnomocnik przystępuje do sprawy wraz ze złożeniem odpowiedzi na pozew. Pismo w przedmiocie przystąpienia do sprawy jest wprost przewidziane w katalogu pism, które będą wnoszone do sądu przez PI, natomiast odpowiedź na pozew – nie. Nasuwają się więc dwa pytania:
1. czy w takim przypadku odpowiedź na pozew także powinna (lub może) zostać wniesiona przez PI, jako pismo stanowiące zgłoszenie się do udziału w sprawie, znajdujące się w katalogu z art. 1251 § 2 k.p.c.?
2. czy w takim przypadku zgłoszenie się do udziału w sprawie powinno (lub może) zostać wniesione drogą tradycyjną, jako zawarte w odpowiedzi na pozew, nieznajdującej się w katalogu z art. 1251 § 2 k.p.c.?
Zdaje się, że odpowiedź na pierwsze pytanie powinna być negatywna, co wynika z uzasadnienia projektu ustawy. Zgodnie z nim pismo wniesione przez PI, jest bezskuteczne w części, w jakiej jego treść wykracza poza katalog pism wnoszonych za pośrednictwem PI.
Odmiennie jednak wydaje się kształtować kwestia dopuszczalności zgłoszenia się do udziału w sprawie w odpowiedzi na pozew nadanym do sądu drogą tradycyjną. Przyjęcie odpowiedzi negatywnej skutkowałoby powielaniem ilości pism składanych do sądu. Powstałaby bowiem sytuacja w której część pisma będzie składana w formie tradycyjnej, zaś część – przez PI, co byłoby pozbawione logiki, mnożyłoby liczbę pism procesowych oraz pozostawałoby sprzeczne z zasadą ekonomiki procesowej. Należy zwrócić także uwagę na cel nowelizacji, którym jest usprawnienie postępowania w zakresie krótkich pism, a nie – mnożenie ilości pism i ograniczania treści pism wnoszonych drogą tradycyjną (por. Ł. Zamojski, Nowy sposób dwustronnej komunikacji elektronicznej przez portal informacyjny między profesjonalnym pełnomocnikiem a sądem, Monitor Prawniczy 2026, nr 1, s. 19–28).
Wnoszenie załączników za pośrednictwem PI
Zgodnie z przepisem art. 1252 § 1 k.p.c. „w przypadku, gdy załącznik pisma, ze względu na jego właściwości, nie może zostać skutecznie wniesiony wraz z tym pismem za pośrednictwem PI, załącznik ten wnosi się do sądu z pominięciem PI, uprawdopodobniając tę okoliczność, w terminie 3 dni od dnia wniesienia pisma procesowego. W przypadku niedopełnienia tych obowiązków sąd pomija ten załącznik”.
Co do zasady zatem PI będzie umożliwiał (i wymagał) wnoszenia za pośrednictwem PI także załączników do pism wnoszonych przez PI, co może być szczególnie istotne w kontekście chociażby apelacji czy zażalenia, które nierzadko zawierają nowe wnioski dowodowe i załączniki. W sytuacji jednak, gdy dany załącznik okaże się niemożliwy do wniesienia przez PI (co może wynikać np. z jego objętości lub natury), k.p.c. dopuszcza „dosłanie” tego załącznika w terminie 3 dni od dnia wniesienia pisma do PI wraz z uprawdopodobnieniem braku możliwości wniesienia go przez PI.
Sąd nie wymaga w tym zakresie udowodnienia braku możliwości wniesienia załącznika za pośrednictwem PI, a wyłącznie uprawdopodobnienia, co oznacza, że sąd nie będzie stosował szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym. Niemniej z ostrożności procesowej zalecamy, by ukazać brak możliwości wniesienia załącznika przez PI w sposób jak najbardziej dokładny.
Fakultatywny charakter wnoszenia pism za pośrednictwem PI
Zgodnie z art. 132 § 15 k.p.c. profesjonalni pełnomocnicy od dnia 1 marca 2026 r. będą mogli doręczać sobie nawzajem bezpośrednio odpisy pism procesowych z załącznikami za pośrednictwem PI w sposób, który umożliwi im uzyskanie dokumentu elektronicznego potwierdzającego ich nadanie drugiej stronie. W tym zakresie jednak pełnomocnicy będą mieli wybór co do doręczenia odpisów pism drogą tradycyjną lub doręczenia tych odpisów przez PI. Przepisu tego oczywiście nie stosuje się do środków zaskarżenia wskazanych w przepisie art. 132 § 11 k.p.c., w tym: apelacji i zażalenia, które należy składać do sądu wraz z odpisem dla drugiej strony. Zwracamy uwagę, że od 1 marca 2027 roku apelacja i zażalenie będą z kolei obowiązkowo wnoszone (wraz z odpisami) przez PI.
Gabriela Gołębiowska
asystentka radcy prawnego